ΠΡΟΕΦΗΒΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

 ΠΡΟΕΦΗΒΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΗΠΩΣ ΒΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΝΑ ΚΡΙΝΟΥΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΙΝ ΑΚΟΜΗ ΩΡΙΜΑΣΟΥΝ;

Στον αναπτυξιακό αθλητισμό, το μεγαλύτερο λάθος δεν είναι να μην αναγνωρίσεις εγκαίρως ένα ταλέντο. Είναι να αδικήσεις ένα παιδί επειδή δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη.

Η προεφηβεία είναι ίσως μία από τις πιο παρεξηγημένες περιόδους στην αθλητική διαδρομή ενός παιδιού.

Είναι η ηλικία στην οποία το σώμα αλλάζει, η ψυχολογία δοκιμάζεται και η προσωπικότητα διαμορφώνεται. Κι όμως, συχνά είναι και η ηλικία στην οποία αρχίζουμε να βάζουμε ταμπέλες: καλός, μέτριος, αδύναμος, ταλαντούχος, βασικός, αναπληρωματικός.

Στο μπάσκετ, δύο παιδιά της ίδιας ηλικίας μπορεί να απέχουν σημαντικά ως προς τη βιολογική τους ωρίμανση. Το ένα να έχει ήδη αποκτήσει ύψος, δύναμη και σωματική υπεροχή. Το άλλο να βρίσκεται ακόμη στην αρχή αυτής της διαδικασίας.

Το πρώτο πιθανόν να ξεχωρίζει σήμερα. Είναι όμως απαραίτητα και το παιδί με τις μεγαλύτερες μελλοντικές δυνατότητες;

Εδώ χρειάζεται να διαχωρίσουμε δύο έννοιες που συχνά συγχέονται: την απόδοση της στιγμής και την πραγματική προοπτική εξέλιξης.

Η πρώιμη ωρίμανση μπορεί να προσφέρει ένα προσωρινό αγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεν αποτελεί πιστοποιητικό μελλοντικής επιτυχίας.

Όταν η ανάπτυξη γίνεται αφορμή για λανθασμένες κρίσεις

Κατά την περίοδο της ανάπτυξης, οι σωματικές αναλογίες μεταβάλλονται και ο κινητικός συντονισμός μπορεί προσωρινά να επηρεαστεί.

Ένα παιδί που μέχρι χθες εκτελούσε με ευκολία μια κίνηση μπορεί ξαφνικά να δυσκολεύεται. Το σουτ, η ισορροπία, η ταχύτητα και ο έλεγχος του σώματος μπορεί να αλλάξουν.

Μήπως, λοιπόν, αυτό που εμείς ερμηνεύουμε ως πτώση απόδοσης είναι απλώς μια περίοδος προσαρμογής;

Ο προπονητής οφείλει να βλέπει πέρα από το αποτέλεσμα. Να κατανοεί ότι η εξέλιξη δεν είναι ευθεία γραμμή και ότι κάθε παιδί ακολουθεί τον δικό του ρυθμό.

Η ψυχολογία του παιδιού δεν φαίνεται στη στατιστική

Υπάρχει, όμως, και μια άλλη πλευρά που συχνά παραμένει αθέατη.

Το παιδί αρχίζει να συγκρίνεται. Παρατηρεί ποιος παίζει περισσότερο, ποιος ξεχωρίζει, ποιος επιλέγεται και ποιος μένει πίσω.

Μια παρατήρηση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα. Μια αλλαγή στον αγώνα μπορεί να εκληφθεί ως απόρριψη. Μια συνεχής σύγκριση μπορεί να μετατραπεί σε αμφισβήτηση της προσωπικής του αξίας.

Και τότε γεννιέται ένα σοβαρό ερώτημα:

Πόσα παιδιά χάνουν την αυτοπεποίθησή τους όχι επειδή δεν έχουν δυνατότητες, αλλά επειδή κάποιος βιάστηκε να τους δείξει τα όριά τους;

Ο προπονητής δεν αξιολογεί μόνο την αγωνιστική συμπεριφορά. Διαμορφώνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιλαμβάνεται τις δυνατότητές του.

Η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στον προπονητή

Οι γονείς, πολλές φορές, χωρίς κακή πρόθεση, ενισχύουν αυτή την πίεση.

Ρωτούν για τον χρόνο συμμετοχής, τους πόντους, την πεντάδα, τη σύγκριση με τους συμπαίκτες. Μεταφέρουν στο παιδί την αγωνία τους να ξεχωρίσει.

Αλλά και οι σύλλογοι χρειάζεται να αναρωτηθούν αν αξιολογούν την επιτυχία τους μόνο μέσα από νίκες, αποτελέσματα και παιδιά που ξεχωρίζουν από μικρή ηλικία.

Ο αναπτυξιακός αθλητισμός δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική της άμεσης απόδοσης. Η δουλειά του είναι να δημιουργεί προϋποθέσεις μακροχρόνιας εξέλιξης.

Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολεί

Αν ένα παιδί στα 12 του χρόνια δεν ξεχωρίζει, είμαστε βέβαιοι ότι δεν έχει τις δυνατότητες να το κάνει στα 16 ή στα 18;

Αν ένα παιδί αναπτύσσεται σωματικά νωρίτερα, είμαστε βέβαιοι ότι έχει μεγαλύτερο ταλέντο;

Και τελικά, πόσο συχνά συγχέουμε αυτό που βλέπουμε σήμερα με αυτό που μπορεί να συμβεί αύριο;

Δεν χρειάζεται να προβλέψουμε από τόσο νωρίς ποιος θα γίνει πρωταθλητής. Χρειάζεται να προσφέρουμε σε κάθε παιδί τις κατάλληλες συνθήκες για να ανακαλύψει μέχρι πού μπορεί να φτάσει.

Η προεφηβεία απαιτεί γνώση, υπομονή, παρατήρηση και σεβασμό στη διαφορετικότητα της ανάπτυξης. Απαιτεί προπονητές που δεν φοβούνται να περιμένουν και γονείς που δεν μετρούν την αξία του παιδιού τους με βάση την απόδοσή του.

Γιατί το ταλέντο δεν έχει πάντα την ίδια χρονική αφετηρία. Και η καθυστερημένη ανάπτυξη δεν σημαίνει καθυστερημένη επιτυχία.

Ας μην ξεχνάμε: Στο γήπεδο δεν έχουμε μπροστά μας μικρούς επαγγελματίες που πρέπει να αποδείξουν την αξία τους. Έχουμε παιδιά που βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία να ανακαλύψουν ποια είναι.

Μην τους στερήσουμε το μέλλον επειδή βιαστήκαμε να τους κρίνουμε στο παρόν.

Coach Tsadaris Kostas